Reklam
Reklam
Çanakkale ve İstiklal Savaşları Şehit Ve Gazi Yakınları Derneği-
$ DOLAR → Alış: 6,78 / Satış: 6,80
€ EURO → Alış: 7,56 / Satış: 7,59

BALKAN SAVAŞLARI

BALKAN SAVAŞLARI
  • 10.11.2019
  • 157 kez okundu
Reklam

BALKAN SAVAŞLARI (Ekim 1912 ve Eylül 1913)

Balkan ülkeleri (Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Bulgaristan) ile Osmanlı Devleti
arasında meydana gelen ve iki safhaya ayrılan savaş
Çarlık Rusya’sı, kendi himayesi altında Slav ve ortodoks Osmanlı tebeasmı içine alan
bir Balkan birliği meydana getirmek ve Osmanlı Devleti üzerinde hakimiyet sağlamak
peşindeydi. Trablusgarp savaşından yararlanarak Boğazlardan serbestçe geçmeyi Babıaliye
kabul ettirmek istiyordu. Balkan devletlerini Osmanlı Devleti aleyhine her vasıta ile
kışkırtıyordu. 1908’de Bosna-H ersek’i topraklarına katan Avusturya M acaristan
İmparatorluğu’nun baskısı Balkan devletlerini ürkütmüştü. Balkan devletleri arasında esas
sorun “Makedonya Meselesi”ydi. Makedonya halk, nüfus ve dinler bakımından karışık bir
bölgedeydi. Sırp, Rum, Bulgar, Ulah, Arnavut, Müslüman, Ortodoks, Katolik cins ve dinlerde
uluslar yaşıyordu. Sırplar, Bulgarlar, Yunanlılar, Ulahlar hak iddia ediyorlardı. Rus Çarlığı
Balkan devletleri arasında bir ittifak kurulmasını arzu etmekteydi. Böylece Rumeli’nin
paylaşılması kolay olacaktı. 3 Temmuz 1910 tarihinde çıkarılan ve Balkan devletlerinin
ittihadına zemin hazırlayan “ Kiliseler Kanunu” ile Bulgar, Sırp ve Yunan unsurlar arasındaki,
kilise, okul, hayır müesseseleri anlaşmazlıkları halledilmiştir. Bu OsmanlI’nın aleyhine
olmuştur. Kendi aralarında sorun kalmayan Balkan devletleri Osmanlı Devletine karşı ittifak
kurmuşlar ve Rumeli’ni paylaşmışlardır. Çarlık Rusyası önce Bulgaristan ve Sırbistan
arasındaki uyuşmayı sağladı. Makedonya üç devlet tarafından paylaşılacaktı. 13 Mart 1912’de
Bulgaristan ve Sırbistan arasındaki antlaşmaya, 29 Mayıs 1912’de Yunanistan da katılmış ve
daha sonra askeri antlaşmalar yapılmıştır. Sırplar ayaklanmış bulunan Arnavutların da
yardımlarını sağlamıştır. Osmanlı Devleti ise, iç ve dış gailelerle uğraşıyordu. Babıali’nin bazı
dış konulardan haberi olmamış, Rumeli’de yapılan büyük bir manevradan sonra, Rusya’nın
harp olmayacağı hakkında, Hariciye Nazırı Noradongiyan Efendi’y e verdiği sahte teminata
güvenerek, yüz yirmi tabur talimli askerin terhis edilmesi büyük hata olmuştur. O sırada
muhalefette olan İttihat ve Terakki Partisi’nin iş başındaki hükümete zorluklar çıkarmak için
şiddetli bir savaş propagandası başlatmıştı. Hatta Darülfünün öğrencilerinin Babıali ve Saraya
karşı “Harp isteriz”diye nümayişler yaptırmıştı. Heyecanlı mitingler düzenlenmişti. Vergi
vermeyi reddederek dağlara çıkan Arnavut çetelerine karşı, Osmanlı Hükümeti harekete
geçmişti. Bir kısım çeteler Karadağ tarafından himaye görmüştü. Karadağ’a karşı Osmanlı
Devleti asker gönderince, dört Balkan devleti 13 Ekim’de bir nota vererek, üç gün içinde
Makedonya, Arnavutluk ve Girit’e bağımsızlık verilmesini, Osmanlı askerlerinin terhisini vb.
istediler. Şeref ve haysiyet kırıcı bu durum kabul edilmedi. 8 Ekim 1912’den beri Karadağ
Osmanlı Devleti ile savaşı başlatmıştı. 18 Ekim tarihinden itibaren de diğer üç Balkan
devletiyle diplomatik ilişkiler kesildi ve savaş başladı.
Rumeli’deki Osmanlı askeri kuvvetleri savaşa gafil yakalanmıştı. Doğu Trakya’da
Şark ordusu, Makedonya’da Garp ordusu adları ile iki bölüm halinde idi. Başkumandan Vekili
Nazım Paşa Şark ordusu’na Abdullah Paşa, Garp ordusuna ise Ali Rıza Paşa kumandan idiler.
Avlonya ordusu kumandanı Mahmut Şevket Paşaydı. Diğer önemli kumandanlar, Şevket
Turgut Paşa, Şükrü Paşa, Tahsin Paşa, Esad Paşa, Haşan Rıza Paşa, Zeki Paşa, Mahmut Muhtar
Paşa, Ahmet Abuk Paşa, Ali Yaver Paşa, Cavit Paşa vb. gibi askerlerdi. Müttefiklerin 510.000,
Osmanlı Devletinin 250.000 askeri mevcudu bulunuyordu.
Askerlik vasfı zayıf bulunan, kendini çok beğenen ve sonsuz azamete düşen, kimsenin
fikrini kabule yanaşmayan Başkumandan Vekili Nazım Paşa, Bulgar ordusuna nazaran zayıf
olan Şark ordusuna hemen hücum emri vermişti. Bulgar Başkumandanı Savof KırcaaliPaşmaklı bölgesinde Osmanlı kolordusunu yendi. (19 Ekim) Mestanlı’ya kadar ilerledi.
Sebepleri
Balkan savaşının safhaları
15
Edime-Kırklareli arasında savaşı Bulgarlar kazandı. Kırklareli işgal edildi. Edime kolayca
Bulgar muhasarasına alındı. Bir kısım İttihatçı subaylar, Nazım Paşa’nın mensup olduğu
hükümetin başarısı için çalışmak istemediler. Politika ihtirası vatanı zor dummlara
düşürüyordu. Edirne’ye 25 km. uzaklıkta Süloğlu’da İzmit tümeninde şiddetle çatışmalar
olurken, ric’at emri verilmesi hatalı olmuştu. Bulgarlar ikinci başarılarını, 22 Ekim-2 Kasım
arasında Lüleburgaz’da kazandılar. Düşman Çatalca da durdumlabildi.

Batı cephesindeki çarpışmalara gelince, kısa sürede Osmanlı aleyhine gelişti. 23
Ekim’de Sırp veliahdı Aleksandr Yenipazar’a girdi. 23-24 Ekim’de Kumanova savaşı Osmanlı
aleyhine sonuçlandı. Zeki Paşa kalan kuvvetlerle Manastır’a çekildi. Sırpların General
Tankovich kumandasındaki orduları Priştine’ye yürüdü. Kosova sahrası alındı. Osmanlı
birlikleri güneye çekildiler. Osmanlı ordularında politika, disiplin yokluğu, düzensizlik,
stratejik hatalar, silah ve her türlü malzeme ve erzak eksikliği müttefiklerin kolayca başarılarını
sağlamıştı. Birleşik Sırp-Bulgar kuvvetleri 24 Ekim’de Koçana’yı ve Karaferye’yi aldılar. Sırp
ordusu 27 Ekim’de Üsküb’e girmeyi başardı. Batı ordusunun anavatanla ilişiği kesilmiş oldu.
Yunanlılar 3 Kasım’da Preveze’yi, 6 Kasım’da Karadağlılar Yakova’yı, 8 Kasım’da Yunanlılar
Selanık’i ele geçirdiler. Haşan Tahsin Paşa kolordusu ile teslim olmuştu. Ordusu 35.000 kişiydi.
Mukavemeti faydasız ve lüzumsuz görmüştü. Manastır civanımda da yenilgiler olmuş, ancak
Cavit Paşa kumandasında bir fırka Arnavutluğa çekilerek tutunmaya çalıştı. Edime, Yanya,
İşkodra gibi müstahkem mevkiler canla başla müdafaa edildiler. Leş, Resne, Ohri, Draç, Tiran,
Akçahisar sıra ile düşman eline geçmiştir.
İç olaylar
Balkan savaşında ard arda yenilgi ve kayıplar, iç siyasette yankılar buldu. Gazi Ahmet
Muhtar Paşa kabinesi düştü. İttihat ve Terakki Partisi muhalifi Kamil Paşa 29 Ekim 1912’de
dördüncü ve son sadaretine başladı, ittihat ve Terakki ileri gelenleri bu hükümete karşı menfi
bazı hareketlere giriştiler. Trablusgarp’dan dönen Enver Bey, Harbiye Nazırı Nazım Paşa
tarafından kolordu Kurmay Başkanlığına, Cemal Bey (Paşa) de Menzil Genel Müfettişliğine
atandılar. Selanik’te bulunan Sultan II. Abdülhamid güvenlik için Selanik’in düşmesinden önce
16
İstanbul’a getirildi. (1 Kasım 1912) Bu arada, Arnavut milliyetçileri, Midhat Paşa”nm
yetiştirdiklerinden eski Berat mebusu, muhtelif yabancı devletlerle ilişkili İsmail Kemal Vlora
Avlonya”ya gelip, 83 yoldaşıyla birlikte 29 Kasım”da Arnavutluğun istiklalini ilan ettiler.
Avlonya ve diğer kentler bayraklarla donatıldı, şenlikler yapıldı. Sırpların hızlı ilerleyişleri
İngiltere ve Rusya’yı endişelendirdi. Avusturya ve İtalya”da harekete geçtiler. Bu yeni devlet
sayesinde Sırp ilerleyişinin önü kesildi. Karadağ”m Arnavutluğa ait İşkodra”yı işgali
Avusturya tehdidi karşısında akim kaldı. Büyük devletler Arnavutluğun bağımsızlığını tanıdı.
Sırp, Karadağ kuvvetleri bu ülkeyi boşalttı.

Çatalca savunması, Osmanlı Devletinin mütareke isteği, Londra Konferansı
15 Kasım 1912”de Çatalca Bulgarlara karşı kahramanca savunuldu. Saray, halk ve
hükümet telaş içindeydi. 1878’de Ruslar İstanbul’a girmemişti. Şimdi Bulgarların kente
girmesinden çekiniliyordu. Bulgarlar’dan mütareke istendi. Mütareke görüşmeleri Harbiye
Nazırı Nazım Paşa Ve Dahiliye Nazırı Mustafa Reşit Paşa tarafından Çatalca savunma hattı
civarında bir tren vagonunda Bulgar General Savof ile yapıldı.

A ğır şartlar kabul edildi. M uhasara altında bulunan E dirn e’ye erzak
gönderilemeyecekti. Osmanlı Devleti Karadeniz ablukasını kaldıracaktı. Mütareke Osmanlı
Devleti ile Bulgaristan, Sırbistan ve Karadağ arasında 3 Aralık 1912’de imzalandı. Yunanistan
buna katılmadı. Savaştan beri ilk kez Bulgar-Yunan rekabeti ortaya çıktı. Yunanistan Yanya’yı
ve bütün Ege adalarını istiyordu. Barış görüşmeleri Londra’da 16 Aralık 1912’de başladı.
Balkan devletleri bütün Rumeli’yi ve Ege adalarını istediler. Osmanlılar, toprak statükosunun
değişmeyeceği hakkındaki büyük devletlerin teminatını öne sürerek reddetti.
17
Makedonya’ya bir hıristiyan Prensi ve Arnavutluğa bir Osmanlı şehzadesi idaresinde
olması ve muhtariyet tanınması, hükümranlık haklarından vazgeçeceği kabul edilmedi. Londra
konferansı 6 Ocak 1913 ’te sona erdi. 17 Ocak 1913 ’te büyük devlet Babıaliye bir nota vererek
Edirne’nin Bulgarlara terkini, Midye-Enez hattının sınır olmasını, Adaların geleceğinin
kendilerine bırakılmasını önerdiler. Balkan devletleriyle çarpışan Osmanlı hükümeti barış için
karşısında büyük devletleri bulmuştu. Anlaşmaya varılamadı. 23 Ocak 1913 ’te Mahmut Şevket
Paşa sadrazam olmuştu.
Tekrar silahlar konuşuyor
3 Şubat 1913 ’ten itibaren savaşlar yine başladı. Bulgarlar Çatalca müstahkem mevkiine
hücum ettiler. Edime bombardıman edildi. Gaziler Tepesi, Harbiye Tabyası müdafıileri dillere
destan şecaat ve cesaret örneği verdiler. Düşmanın kayıpları çoktu. Bulgarların uğradıkları
yenilgi İstanbul’u kurtarmıştı. Çatalca’da şiddetli hücum ve karşı hücumlarla savaş sürdü.
Edime müdafıileri müthiş bir kahramanlık ömeği verdiler. Edime müdafii olarak tarihe geçen
Mehmet Şükrü Paşa her türlü mahmmiyetler içinde askerleriyle süpürge tohumu yediği halde,
düşmanın teslim tekliflerini Gazi Osman Paşa’nm Plevne’de yaptığı gibi 5 ay 5 gün kabul
etmedi. General İvanov’un ordusuna karşı koymuştu. Şükrü Paşa’nm başarıları tüm dünyada
yankılandı. Fransız ulusu adına bir şeref kılıcı ve binlerce imzalı bir altın kitap gönderildi. 26
Mart’ta Bulgarlar Edirne’yi düşürdüler. Saray-içi meydanında Türk esirlerini açlıktan
öldürdüler. Balkan savaşı esnasında Bulgar mezalim ve vahşeti en üst dereceye çıkmıştı.
Devrin bütün yayın organlarında fotoğrafları yayınlanmıştı.
Batı cephesinde ise Yanya kalesi 4 ay süren kuşatmadan sonra kaybedildi. 17 Mart’ta
Yunanlılar Ergiri’yi aldılar. Cavit Paşa tümeni, yerli halktan yardım görmediğinden, erzaksız
ve cephanesiz Suplara teslim oldu. Haşan Rıza Paşa’nm savunduğu Işkodra, Osmanlı’nm
Rumeli’de son savunduğu yer olarak kalmıştı. Paşanın emrindeki Draç mebusu Esat Paşa,
Toptanı Haşan Rıza Paşa’yı kalleşçe öldürerek yerine geçti ve 23 Nisan 1913 ’te İşkodra’yı
Kardağlılara sundu. Ancak Avusturya baskısı ile bu kentten vazgeçmek zomnda kalacaktı.
Balkan savaşında deniz hareketleri
Yalnızca Yunanlılar deniz gücüne sahipti. Osmanlı donanması Karedeniz’de faaliyet
gösterdi. Varna’yı topa tuttu. Çatalca savunmasında top atışlarıyla etkili oldu. Rauf Bey (Orbay)
kumandasındaki Hamidiye zırhlısı Ege denizinde kahramanlıklar yarattı. Yunanistan’ın
korkulu rüyası oldu. Yunan donanması ısrar ile Limni, Bozcaada, Karyot, Midilli, Sakız, İmroz,
Semadrek adalarını zaptetti. Bu savaşlarda Mesudiye, Turgut Reis ve Barbaros zırhlıları görev
aldılar.
Londra barış antlaşması
Şarköy’e yapılan çıkarma hareketi de başarısız olunca, Londra’daki Osmanlı
Büyükelçisi Tevfık Paşa, Hariciye Nazırı Sait Halim Paşa, hükümetin onayı ile barış için
girişimlere başladılar. Edirne’yi geri almak ümidi kalmamıştı. 30 Mayıs 1913 tarihli barış
andlaşması 7 maddeydi. Osmanlı-Bulgar sınırı Midye-Enez hattından geçiyordu. Edime
Bulgarlarda kaldı. Arnavutluğun sınırları sonra çizilecekti. Girit üzerindeki Osmanlı hakları
kaldırıldı. Adalar hakkında karar büyük devletlere bırakılıyordu. Yeni iktidar, Kamil Paşa
kabinesinden daha ağır şartlarda bir barış imzalamıştı. Kuzey ve orta Makedonya’yı Sırbistan
almıştı. Silistre mükafat olarak tarafsız kalan Romanya’ya verildi. Böylece, birinci Balkan
savaşı sonunda karada bütün Rumeli kıtası, denizde bütün Ege adaları elden çıkmıştı. “Avmpa-i
Osmani” haritadan silinmişti. Sonuç tam bir ulusal felaketti. Bu felaketlerin pek sorumlusu
yoktu ortada, kimseye de hesap sorulmamıştı. Ancak Türk ordusunun ve halkının
kahramanlıkları, vatanseverliği, çekilen sıkıntı, katliam ve vatan kayıpları halkın zihninde
daima canlı olarak yaşadı. Gaziler tarafından yıllarca anıları anlatıldı. Türkü, ağıt ve destanlarda
kahramanlıklar terennüm edildi. Madalyalar gumr kaynağı oldu.
18
İkinci Balkan savaşı, Edirne’nin kurtarılışı
Çok geçmeden müttefikler arasında kazanılan topraklar yüzünden kıskançlık ve
ihtirasları başladı. Bulgarlara karşı, Sırplar ve Yunanlılar birleştiler. 29 Haziran 1913 4e
Bulgaristan onlara saldırdı. Temmuz başında Bulgarlar, Suplara ve Yunanlılara yenildiler.
Başkumandan Savof görevinden alındı. Berlin elçisi Mahmut Muhtar Paşa hükümete
Edirne’nin geri alınması için tavsiyede bulundu. Bir nota verilerek batı devletlerinin desteği
sağlandı. Rusya Edirne’ye Türklerin yerleşmesine göz yumacağını bildirdi. 21 Temmuz 1913
günü Osmanlı ordusu Edime ve Kırkkilise bölgelerini işgal ile Edirne’ye girdi. Osmanlı
hükümeti azimli ve kararlı bir siyaset güttü. Ağır darbeler ve toprak kayıpları olan Bulgaristan,
diğer devletlerle 10 Ağustos 1913’de bükreş andlaşmasmı imzaladı. Hürriyet kahramanı Enver
Bey büyük nümayişlerle Edirne’ye girdi.
İstanbul barış andlaşmaları
Ağır darbeye uğrayan Bulgaristan 29 Eylül 1913’te Osmanlı Devleti ile İstanbul barış
antlaşmasını imzaladı. Yunanistan’la 14 kasım 1913’te Atina’da, Sırbistan’la 14 Mart 1914’te
yine İstanbul Antlaşması imzalanarak Balkan savaşı sonrası ilişkileri düzelten antlaşmalar oldu.
Terkedilen yerlerdeki vakıflar, mülkler, okullar, mezarlıklar komnacaktı. Adalardan sadece
İmroz, Bozcaada ve güneyde Meis Osmanlı Devletine kalıyordu. Rumeli’den Anadolu’ya
güçler binlerce insanı yurdundan söktü kopardı. Sosyal zararları yıkımlar pek çok sorunlar
meydana getirdi.
Şehitlerimizin ruhları
Semalarda dolaştıkça
Şanlı Bayrağımız göklerde dalgalanacak.
Bu Ordu, bu Millet var oldukça
Cumhuriyetimiz ilelebet yaşayacaktır.
Sakarya
Şehit Aileleri

Reklam
Başkanımıza Geçmiş Olsun
Değerli Başkanımız Sn. Fehmi TANTAN 28.03.2020 tarihinde yüksek tansiyona bağlı olarak geçirmiş olduğu Kısmı Felç dolayısıyla Adapazarı Sapanca Kent Hastanesinde...
BALKAN SAVAŞLARI
BALKAN SAVAŞLARI (Ekim 1912 ve Eylül 1913) Balkan ülkeleri (Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Bulgaristan) ile Osmanlı Devleti arasında meydana gelen...
1877-1878 OSMANLI-RUS SAVAŞLARI (93 HARBİ)
1293 Rumi yılma rastladığı için halk arasında “93 harbi” olarak anılmıştır. Bu savaşın sebepleri arasında, Rusya’nın Slav birliği düşüncesine yaygınlık...
1897 (1313) OSMANLI – YUNAN SAVAŞI
Yunanistan’ın Berlin Antlaşmasının 24. maddesi uyarınca, Teselya ve Epir’in Narda kazasını kolayca alması ve sınır düzeltmesinden yararlanması iştahını kabartmıştı. Öteden...
TRABLUSGARP SAVAŞI (Osmanlı-İtalyan Savaşı 1911)
Kuzey Afrika’daki son Osmanlı toprakları olan Trablusgarp ve Bingazi 1911 yılında, uzun süreden beri buraya göz dikmiş olan İtalya’nın saldırısına...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ