Reklam
Reklam
Çanakkale ve İstiklal Savaşları Şehit Ve Gazi Yakınları Derneği-
$ DOLAR → Alış: 6,78 / Satış: 6,80
€ EURO → Alış: 7,56 / Satış: 7,59

TRABLUSGARP SAVAŞI (Osmanlı-İtalyan Savaşı 1911)

TRABLUSGARP SAVAŞI (Osmanlı-İtalyan Savaşı 1911)
  • 10.11.2019
  • 128 kez okundu
Reklam

Kuzey Afrika’daki son Osmanlı toprakları olan Trablusgarp ve Bingazi 1911 yılında,
uzun süreden beri buraya göz dikmiş olan İtalya’nın saldırısına uğramıştı. İtalya, özellikle 1870
yılında ulusal birliğini kurduktan sonra, ana yurduna yakın yerlerde bir sömürge arayışına
girmişti. Trablusgarp ve Bingazi dışındaki Cezayir, Tunus, Mısır, Fas diğer devletlerce
paylaşılmıştı. İtalya Trabzulgarp ve Bingazi’de ekonomik, kültürel, sosyal bazı yardım
kurumlan tesis edilerek, halkı kendisine celbetmeye çalışmıştı. Banco di Roma’nın şubesi
Trablusgarpta açılmış, hastane, okul sosyal yardım kurumlan kurulmuştu. Böylece bir işgal
öncesinin altyapısı hazırlanmaya çalışılmıştı.
İtalya’nın ihtirasları
İtalya 1902’de Avusturya ve Fransa, 1904’te İngiltere ve 1909’da Rusya ile bir dizi
antlaşmalar yaparak onların Bosna, Fas, Mısır ve Boğazlar konularında serbest kalabilmelerine
karşılık, kendisi de Trablusgarp ve Bingazi’de aynı şekilde hareket etmek için güvenceler
almıştı. İtalyan ve dünya basını İtalya’nın amaçlarını biliyordu. Padişah 11. Abdülhamid, siyasi
ve askeri önlemleri almakta gecikmedi. Trablusgarp’a asker ve mühimmat gönderdi.
Bingazi’deki Senusileri silahlandırdı. Müşir İbrahim Paşa Vali ve kumandan olarak, İtalya’nın
bu bölgedeki emellerini gayet iyi biliyordu. İtalya Devletinin Trablusgarp’ta elde etmek istediği
ekonomik üstünlüklere engel oluyordu.
II. Meşrutiyet döneminde maalesef Trablusgarp ve Bingazi bazı siyasi hatalardan
dolayı, yaklaşan İtalyan tehlikesine rağmen ihmale uğramıştı. Roma Büyükelçiliğinden, 12
Ocak 1910’da Sadrazamlık makamına oturan İbrahim Hakkı Paşa gafil avlanmıştı. İtalya’nın
Trablusgarp hakkında beslediği emellerden haberdar olması gerekiyordu. Harbiye Nazırı
Mahmut Şevket Paşa, Trablusgarp’taki bazı birlikleri Yemen’e, çok ihtarlara rağmen bazı
mühimmatı da İstanbul’a yollamıştı. Bu eyaletin korunma araçları zayıflamıştı. İtalya kesin
hareket etmeden önce bir kez daha Almanya’nın garantisini almıştı. İtalya Trablusgarp’ta
imtiyazlı tek devlet olmak istiyordu. Osmanlı Hükümeti ise, ancak diğer devletlerle eşit bir statü
İtalya’ya tanıyordu. Yeni anlaşmazlık çıkarmamak için Osmanlı Hükümeti şikayet edilen Vali
İbrahim Paşa’yı azletti. Avrupa’da siyasi durum İtalya’nın lehineydi. Sadrazam İtalya ile sorun
yaşamak istemiyordu.
İtalyan ültimatomu
23 Eylül 1911 tarihli ilk İtalyan notası, İttihat ve Terakki Partisi’nin Trablusgarp halkını
İtalyanlar aleyhine tahrik ettiği, Osmanlı vapurlarıyla asker ve mühimmat gönderildiği, İtalyan
tebaasının o bölgeyi terkedeceği bildirildi. Söz konusu askeri sevkıyat, tek vapurla gönderilmiş
mühimmattan ibaretti. Bu ilk notadan 5 gün sonra 28 Eylül’de verilen 24 saatlik ültimatom’da
küstahça Trablusgarp ve Bingazi’nin Osmanlılarca tahliyesini ve teslimini istiyordu. Ertesigün
verilen miskince cevaptan bir fayda olmadı. İtalyan elçisi ile samimi olan Sadrazam İbrahim
Hakkı Paşa şaşkına uğradı. İstifa etti. Said Paşa sadrazamlığa atandı. İtalya hükümeti İstanbul
işgüderi aracılığıyla 29 Eylül 1911’de savaş ilanı notasını bildirdi. Osmanlı Devleti gafil
avlanmıştı.
Trablusgarp sahillerinin ablukası
İtalyan ordusu dönemine göre modemdi. 36 bin kişilik ordu 102 top, 800 kamyon, 4
uçağa sahipti. Osmanlı tümeni Yemen’e gönderildiğinden çok az disiplinli asker vardı. Yerli
halk ve Senusiler Osmanlı telkinleri ve İslam ruhu ile direnişe hazırdılar. 15-16 bin
Trablusgarplı, Senusiler ile birleşti. Ayrıca, Osmanlı yeniçeriler ile Arap annelerin çocukları
olan “Kuloğulları” Trablusgarp ’ta çok güçlü idiler. Onlar da vatan savunmasında hazırdılar.

İtalya, 1 Ekim 1911’ de Trablusgarp kentinin ablukasını ilan etti. Trablusgarp’da deniz
kıyısında büyük Türk denizcisi Turgut Reis’in camisi ve mezarı bulunuyordu. 4 Ekim günü
şiddetli top ateşine tutulan Trablusgarp kenti, Türk ve Arapların hüznü içinde, az sayıdaki Türk
kuvvetlerinin içerilere çekilmesi ile İtalyanların eline düştü. Bir İtalyan müfrezesi Hamidiye
tabyasını işgal etti. 5 Ekim’de karaya çıkan 1700 İtalyan gemicisi şehri teslim aldılar. İtalyan
işgal kuvvetleri kumandanı General Caneva sert ve acımasız davrandı. Başarısız bir
kumandandı. Yine 4 Ekim’de Bingazi’nin Tobruk limanı işgale uğradı. 13 Ekim’de Deme
düştü. 18 Ekim’de sancak merkezlerinde Humus (Hums) işgale uğradı. 19 Ekim’de kıyıya
çıkan general Ameglio ertesi gün Bingazi kentine girdi.
Trablusgarp işgalinin Osmanlı dünyasında yankıları
Trablusgarp ve Bingazi’ye İtalyan saldırıları bütün Osmanlı Türk Dünyasını heyecana
boğdu. Genç ve idealist subaylar ve öğrenciler, cihat uğmna çarpışmak isteyenler gizli yollarla,
kılık kıyafet değiştirerek Tunus ve Mısır üzerinden denizden Trablusgarp’a ulaştılar. Türk
Subaylarının en ünlüleri Hürriyet kahramanı Enver В ey (Paşa), Mustafa Kemal (Paşa, Atatürk),
Nuri (Conker), Halil (Kut),Fethi (Okyar), beyler ve daha yüzlercesiydi. Eğitimli subaylar
yerlileri ve Kuloğullarım iyi örgütlediler. Bu kahramanlar sayesinde Trablusgarp ve Bingazi’de
güçlü bir direniş oluşmuştur. Asker, silah ve malzeme eksikliğine rağmen Türkler ve Araplar,
İtalyanları savaş boyunca donanma ve topları dışında iyice sıkıştırmışlar, İtalyan ordusu büyük
prestij kaybetmiştir. Türk kuvvetlerinde yeterli mühimmat olsaydı İtalyanların
tutunamayacakları kesindi. Trablusgarp müdafíileri birçok yokluklar ve sıkıntı içinde
çarpıştılar. İtalyan ordusu uzun süre ancak kıyıda tutundu, içerilere nüfuz edemedi. Kumlan
Türk müdafaa cephesini Vali vekili ve kumandan vekili Miralay Neş’et Bey üstlenmişti. İlk
önemli taamz 23 Ekim’de olmuştu. İralyanlar esir ve yaralılara kitle halinde idam cezası
veriyorlardı. Mısrata’da bir defada 4 bin müslüman kişi öldürüldü.
İtalya uğradığı savaş başarısızlığı sonucu, 5 Kasım 1911 ’de Trablusgarp ve Bingazi’yi
ilhak ettiğini ilan etti. Osmanlı Devleti elçileri kanalıyla bunu protesto etti. Paris ve Berlin
Antlaşmalarında Osmanlı ülkesinin toprak bütünlüğünün korunmasına İtalya’nın da imza
koyduğunu savundu. Osmanlı Devleti’nin Avmpa devletleri nezdinde siyasi girişimleri pek
sonuç vermedi. Rusya’nın Akdeniz’deki ticari çıkarları dolayısıyla arabuluculuğu reddedildi.
Bu arada iç siyasette Mebuslar Meclisinde İbrahim Hakkı Paşa ve diğer sorumluların
yargılanmaları görüşüldü. Sadrazam Sait Paşa istifa etti ve 30 Aralık 1911’de 9. Kabine
kuruldu. Meclisin feshi yolunda gelişmeler oldu. İstanbul Hükümeti, Trablusgarp ve Bingazi
mücahitlerini ancak gizli ve kaçak yoldan asker, subay mühimmat ve para göndermeye
çalışmıştır.
Beyrut’un bombardımanı, Çanakkale Boğazı’na hücum, Oniki Adaların kaybı
İtalya Trablusgarp’taki başarısızlıklarını örtmek için, kolay başarılar kazanma yoluna
gitti. Savaşı Ege denizine yaymak için Avmpa devletlerine söz vermesine rağmen, 24 .Şubat
1912’de Beymt limanındaki iki Osmanlı savaş gemisini batırdı. 18 Nisan 1912’de İtalya
Devleti donanması Osmanlı Devleti’ni 16 Nisan’da teklif edilen barış şartlarına zorlamak için
Çanakkale Boğazı’na bir nümayiş taamzuna geçti. Osmanlı istihkamlarından açılan şiddetli top
ateşi ile İtalyan donanması Çanakkale Boğazı’nı geçemedi. Osmanlı Devleti son geçidi de
mayınladı ve boğazı kapattı.
Osmanlı hükümeti devletlere 23 Nisan 1912’de verdiği cevapta, Osmanlı ülkesine
haksız İtalyan saldırısı karşısında, Ulusun tecavüze uğrayan Vilayeti canla başla savunduğunu,
İtalyan ordusunun 7 aydan beri ele geçirdiği yerlerden ilerleyemediğini, ülkesini yabancılara
bırakmayacağını savundu. Barış için, Devletin hükümranlık haklarının bu iki Vilayette baki
kalmasını, İtalya’nın bu Vilayetleri kendi ülkesine katmaktan vazgeçmesini, askeri kuvvetlerini
geri çekmesini önerdi. Bu cevap İtalya’yı kızdırdı. Rusya, İtalya’ya arka çıkmadı. İtalya
sonunda Rodos ve mülhakatı olan oniki adaları (Dodecanes) işgale karar verdi. Osmanlı
donanması düşmanla boy ölçüşecek dummda değildi. İtalya tehlikesizce ve kolayca başarılı
olmuştu.
13
On iki adaya bir ada daha ilave ile 13 adayı işgal etmiştir. 24 Nisan 1912’de başlayan
işgal 20 Mayıs’a kadar 28 günde tümüne egemen olmuşlardır. Bütün yerli Rumiar Türklere
ihanet etmiş ve İtalyan işgalcilere kucak açmıştır. İstanpula, Rodos, Herke, Patmos, Leros,
Kalımnos, Karpatos (Kerpe), Piskopi, Kaşot, Nisiros (İncirli) Lipsos, Sombeki ve Kos
(İstanköy) arka arkaya düşman eline geçtiler. İtalyan donanması 18-19 Temmuz 1912 gecesi
Çanakkale boğazını tekrar zorlamayı denedi. Türk tabyalarının şiddetli ateşi altında çekilmek
zorunda kaldı.
Antlaşma için girişimler
On iki ada olayı üzerine Fransa’nın İstanbul Büyükelçisi Bompard, Sâ’drazam Sait Paşa,
Hariciye Nazırı Asım Bey ve Nafia Nazırı Cavit Beyle görüşmeler yaptı. İtalyan istekleri
kabinede kabul görmedi. İtalya bekleme siyaseti güttü.
Haziran 1912’den sonra 15 bin kişilik kuvvetle Osmanlı-Senusi kuvvetleriyle tekrar
savaştı. Mukavemetçilerin kırılmaz azmi ve inancı üzerine, 20 Eylül’den itibaren 20 bin kişilik
bir İtalyan ordusu tekrar saldırıya geçti. Mukavemetçiler iyi gerilla taktiği uyguladılar. Temmuz
1912 ‘deki hususi sulh girişimi sonuç vermedi. Gazi Ahmet Muhtar Paşa’nm “Büyük Kabine”si
(22 Temmuz 1912) İtalya ile bir an evvel barışa taraftardı. Ancak bunu gerçekleştiremedi.
Rumeli’nde Balkan Devletlerinin Osmanlı aleyhine ittifakları ve savaş rüzgarları esiyordu.
Ufukta bir savaş görüntüsü vardı.
İtalya ile barış:Uşi(Ouchy) Antlaşması
Said Halim Paşa, Lozan’da İtalyan temsilcileri ile hususi şekilde görüşmeler yapmakla
görevlendirildi. Said Paşa’nm istifası üzerine geriye dönüldü. Yetki verilen iki delege Mehmet
Nabi ve Rumbeyoğlu Fahrettin Beyler 13 Ağustos’tan itibaren önce İsviçre’de Ko’da
buluşarak resmi olmayan görüşmelere başladılar. İtalya işgal ettiği yerlerden vazgeçmiyordu.
Eylül başlarında görüşmelerin Lozan kentinin iskelesi Uşi’de devamına karar verildi. Bütün
diplomatik girişimlere, harcanan emeklere rağmen İtalya ana prensiplerinden taviz vermedi.
Trablusgarp ve Bingazi topraklarından vazgeçmedi. Osmanlı Devleti, İtalya ile süregelen savaş
halini ve kayıpları sineye çekmeyi göze aldı. Sonunda antlaşma 15 Ekim 1912’de Uşi’de
imzalandı. Osmanlı ve İslam dünyasında kaybın tepkileri Osmanlı Devlet adamlarına endişe
veriyordu. Bu antlaşma üçü gizli, biri açık olarak dört parçadan ibaretti. Gizli kısımdaki
hükümlerde, önce Osmanlı hükümdarı Trablusgarp ve Bingazi’ye muhtariyet verildiğine dair
bir ferman çıkaracak, Padişahın atadığı naib ve dini reisler için İtalya’nın muvafakati alınacak,
İtalya’nın önceden yurduna kattığını ilan ettiği Trablusgarp ve Bingazi halkı için genel af ilan
edecek, Padişahın adı hutbelerde geçecek, vakıf hakları korunacaktı.
Açık hükümlere göre, Osmanlı devleti iki vilayetteki askerlerini çekecek, İtalya 12
adaları boşaltacaktı(Bu maddeyi İtalya yerine getirmedi), esirler serbest bırakılacak, bütün eski
antlaşmalar tekrar yürürlüğe girecek, işlerinden çıkarılmış İtalyanlar Osmanlı ülkelerinde
tekrar işe alınacaklar. Düyün-ı umumiyeye (genel borçlar)’dan Trablusgarp ve Bingazi’ye ait
kısmı (yılda 88 bin altın) İtalya üstlenecekti.
Sonuç olarak, Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki son vilayetleri de bir oldu bitti ile
elden çıkmıştı. Afrika-yı Osmani denen iki büyük vilayetin kaybı, vatansever ve mücahitlerin
son gayretleri boşa gitmişti. Hürriyet Kahramanı Enver Bey “Bingazi Kahramanı” unvanını da
kazandı. Bir kısım Kuloğulları Türkiye’ye ve M ısır’a göçtüler.

Reklam
Başkanımıza Geçmiş Olsun
Değerli Başkanımız Sn. Fehmi TANTAN 28.03.2020 tarihinde yüksek tansiyona bağlı olarak geçirmiş olduğu Kısmı Felç dolayısıyla Adapazarı Sapanca Kent Hastanesinde...
BALKAN SAVAŞLARI
BALKAN SAVAŞLARI (Ekim 1912 ve Eylül 1913) Balkan ülkeleri (Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Bulgaristan) ile Osmanlı Devleti arasında meydana gelen...
1877-1878 OSMANLI-RUS SAVAŞLARI (93 HARBİ)
1293 Rumi yılma rastladığı için halk arasında “93 harbi” olarak anılmıştır. Bu savaşın sebepleri arasında, Rusya’nın Slav birliği düşüncesine yaygınlık...
1897 (1313) OSMANLI – YUNAN SAVAŞI
Yunanistan’ın Berlin Antlaşmasının 24. maddesi uyarınca, Teselya ve Epir’in Narda kazasını kolayca alması ve sınır düzeltmesinden yararlanması iştahını kabartmıştı. Öteden...
TRABLUSGARP SAVAŞI (Osmanlı-İtalyan Savaşı 1911)
Kuzey Afrika’daki son Osmanlı toprakları olan Trablusgarp ve Bingazi 1911 yılında, uzun süreden beri buraya göz dikmiş olan İtalya’nın saldırısına...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ